Wyspa Spichrzów - szczerbate serce Elbląga

Ostatnio okazało się nawet, że z uwagi na wszechogarniający nas kryzys, Wyspa Spichrzów pozostanie jeszcze kilka lat „niechcianym dzieckiem” w rewitalizacji tej części miasta.

 Sytuacja ta budzi wiele emocji i kontrowersji, czego przykładem były m.in. interpelacje radnych oraz enuncjacje internetowe na temat stanu kostki brukowej na ulicy Wybrzeże Gdańskie (przed stojącym tu do 1945 r. okazałym gmachem Urzędu Celnego), czy chociażby ostatnia wizyta u władz miasta zwolenników budowy na Wyspie Spichrzów repliki osady Truso.


Do ratusza nadciągnęli członkowie historycznych grup rekonstrukcyjnych, a więc Wikingowie, rycerze rzymskiego imperium i inni, by walczyć o inwestycje, które mają przyciągnąć turystów do Elbląga. 
Dzisiaj, gdy szukamy terenów do zabudowy gdzieś tam na Modrzewinie i Dębicy, czas wreszcie zająć się Wyspą Spichrzów, która leży w sercu Elbląga. 





Dzieje Wyspy Spichrzów, położonej na zachodnim brzegu rzeki Elbląg, rozpoczynają około sto lat (1326) po założeniu miasta. Był tu najpierw plac składowy drewna, a następnie wybudowano spichlerze, w których składowano takie towary jak konopie, len, wełnę, popiół, zboże, niewyprawione skóry i śledzie w beczkach.

Do 1626 r. Wyspa Spichrzów była otwartym przedmieściem, co powodowało, że każdy nieprzyjaciel mógł z tej strony zaatakować miasto. Uczynili tak m.in. Krzyżacy w 1455 r., którzy przedostali się po zamarzniętym jeziorze Druzno i spalili tę część Elbląga. Jedenaście lat później podobnie postąpił wypędzony z miasta Heinrich Reuß von Plauen a w 1577 r. gdańszczanie. 



Z tego powodu król Szwecji Gustaw Adolf polecił w 1626 r. wykonanie stosownych umocnień, wałów i trzech szańców. Tak powstała szczelnie umocniona Wyspa Spichrzów, a z tych dawnych obiektów zachowała się do dzisiaj Fosa Gdańska (Kanał Miejski) czyli wodne obramowanie tej części przedmieścia.

Od tego czasu powstało tutaj wiele spichlerzy, erygowanych na ogół w zabudowie fachówkowej, tj. z muru pruskiego. Z tego powodu obowiązywały tu rygorystycznie przepisy przeciwpożarowe. Spichlerze miały osobliwe i tajemniczo brzmiące nazwy, nawiązujące do zamieszczanych na nich wyobrażeń zwierząt. Był więc Jednorożec, Stary Wilk, Niedźwiedź, Czerwony, Neptun, Bocian, Biały Gołąb, Murzyn, Turek, Szwed czy największy z nich – Kajzer. W 1820 r. stały tu 102 spichlerze!




Były też ulice, których nazwy mówiły wiele o specyfice tego przedmieścia, jak ulica Szwedzka, Wałowa, Grobli Śluzowej, Prowiantowa, Giełdowa, Kupiecka, Szyprowa, Kotwicza i Śledziowa.
W ostatnich latach rozpoczęła się jednakowoż rewitalizacja Wyspy Spichrzów. Zapoczątkowała ją rekonstrukcja willi Paula Schillera, producenta win i koniaków. Obecnie mają tu swoją siedzibę m.in. harcerze, a jeszcze w l. 80 - tych była tu bursa milicyjna! Obok otwarto relokowaną z ulicy 12-go Lutego reprezentacyjną willę Borgstede/Kolkmanna, gdzie swoje podwoje znalazł Młodzieżowy Dom Kultury.



Swego czasu mówiono o relokacji na Wyspę Spichrzów zabytkowego mostu zwodzonego, który niszczeje na Fiszewce w Szopach, gdzie kiedyś znajdowała się stara gospoda „Pod chromą ręką”. 
Przy Moście Wysokim, po stronie Wyspy Spichrzów stał do 1945 r. ozdobny budynek Nowej Giełdy, który obecnie jak wieść niesie, elbląski browar zamierza zrekonstruować. I w tym kierunku trzeba niezwłocznie iść, by przybywający do Elbląga turyści nie mówili, że nasze miasto jest ciągle nieco „szczerbate”…

Lech Słodownik