Ulica płk. Dąbka jest jedną z głównych arterii miasta łączącą dwa największe osiedla: Zawada i Nad Jarem z centrum. Jeszcze jednak w latach sześćdziesiątych najdłuższa obecnie ulica miasta była bitą drogą, na której nieliczne jeszcze wtedy auta musiały ustępować pierwszeństwa pędzonym na pastwiska krowom i koniom.
Autor: Ryszard Biel
Jak podają źródła historyczne dzisiejsza ulica pułkownika Dąbka ma swoje początki już w średniowieczu i choć była daleko poza murami miasta już w tamtych zamierzchłych czasach odgrywała duże znaczenie. Dolny jej odcinek, tzn. od skrzyżowania z ulicą Królewiecką nosił aż do XIX wieku nazwę Sternstrasse (Gwiezdna). Górny zaś odcinek przyjął nazwę Anger (Pastwisko)
- Przed wojną mieszkali tu raczej średnio zamożni, a nawet hodujący tu w przydomowych ogródkach drób domowy, trzodę itd. mówi elbląski historyk Lech Słodownik.
W XIX wieku nazwę ulicy Gwiezdnej zmieniono. - Niemiecka nazwa "Hochstrasse" nawiązywała do jej położenia. Dlatego też zapewne nazwę niemiecką przetłumaczono dosłownie po wojnie i była to ulica Wysoka dodaje Lech Słodownik. Dopiero w późniejszych latach zdecydowano się na to, by jej patronem został pułkownik Stanisław Dąbek.
- Przed 1945 r. na miejscu gdzie dzisiaj jest Centrum Handlowe Ogrody - przy Hochstrasse i Benkensteinerstrasse (dzisiejsza Ogólna) - znajdowały się ogródki działkowe robotników zatrudnionych w Stoczni Schichaua - opowiada Lech Słodownik. - Przy dzisiejszym rynku znajdował się Cmentarz Północny (Nordfriedhof), gdzie w masowych grobach chowano w 1945 r. poległych w mieście Niemców i zmarłych na tyfus i z wycieńczenia. Erygowana tablica w języku polskim i niemieckim o tym przypomina - dodaje elbląski historyk.
Kolorytu historii tej ulicy dodają wspomnienia elblążan, którzy pamiętają poranny stukot kopyt końskich i widok pędzonych przez rolników krów, którzy szli na targ znajdujący się dawniej między ulicą Gwiezdną a Brzozową. Dzisiaj jedynym miejskim targowiskiem jest "rynek", który do dzisiaj cieszy się dużą popularnością, szczególnie wśród starszych mieszkańców.
Znaczenie ulicy płk. Dąbka wzrosło wraz z budową osiedli Zawada i Nad Jarem. W 1988 roku rozpoczęła budowa drugiej nitki ulicy, inwestycję zakończono w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Z roku na rok przybywało też sklepów, punktów handlowych i usługowych. W latach 90. swoją halę postawili elbląscy kupcy, a w 2002 roku otwarto przy ul. płk. Dąbka Centrum Handlowe Ogrody z pierwszym w mieście hipermarketem. Powstało w miejscu dawnych ogrodów działkowych, na których w latach 80. miały stanąć wieżowce! Rozpoczęto wtedy nawet budowę dwóch bloków, ale przerwano ją po postawieniu fundamentów. Straszyły aż do początku XXI wieku.
Od pięciu lat wzdłuż całej ulicy płk. Dąbka kursują elbląskie tramwaje, dzięki czemu znacznie skrócił się czas podróżowania miejską komunikacją z osiedlowych sypialni do centrum.
Dzisiaj ta ulica jest najdłuższą arterią Elbląga. Może być jeszcze dłuższa, pod warunkiem że budowanej właśnie drodze na Modrzewinę także będzie patronował pułkownik Dąbek.
pk
Kim był Stanisław Dąbek?
Od kilkunastu lat przy placu Jagiellończyka znajduje się obelisk z pamiątkową tablicą poświęconą Stanisławowi Dąbkowi. Postaci wielce zasłużonej dla Polski, której tragiczne losy nie są powszechnie znane. Niewiele osób też wie, że pułkownik Stanisław Dąbek został w latach 60. awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady, a dokonał tego prezydent RP na uchodźstwie. Dopiero w 1993 r. tę nominację potwierdził już w wolnej Polsce prezydent Lech Wałęsa. Tymczasem elbląska ulica nadal nosi imię pułkownika, a nie generała Dąbka...
Stanisław Dąbek urodził się w Nisku 28 marca 1892 r. W 1911 zdał maturę gimnazjalną i zapisał się na wydział prawa we Lwowie, objął też posadę nauczyciela w Bóbrce koło Lwowa. Po wybuchu I wojny światowej powołany został w 1914 r. do służby wojskowej w austriackim 34. pułku strzelców w Jarosławiu. Ukończył szkołę oficerów rezerwy w Baring i trafił, w stopniu poporucznika, na front. Brał udział walkach na froncie włoskim. W październiku 1918 r. został kapitanem, w czerwcu 1919 r. awansowany do stopnia majora. W latach międzywojennych służył na Lubelszczyźnie (w 1924 r. został awansowany na stopień podpułkownika).
23 lipca 1939 r. objął dowództwo Morskiej Brygady Obrony Narodowej. Po wybuchu wojny został dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża, kierował obroną Kępy Oksywskiej, ostatniego punktu oporu przed hitlerowcami na Wybrzeżu. Wojska niemieckie miały co najmniej trzykrotną przewagę liczbową i wielokrotną przewagę ogniową. 19 września, po siedmiu dniach walk, wobec braku amunicji artyleryjskiej, olbrzymich strat ludzkich i kompletnego wyczerpania obrońców, Dąbek popełnił samobójstwo, strzelając sobie w usta.
Pułkownik Stanisław Dąbek przeszedł do legendy jako uosobienie i wzór żołnierskiego męstwa, wytrwania i poświęcenia. Został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu II klasy. Jest patronem czterech szkół, a jego imię przybrały dwa hufce harcerskie w Łodzi i Pruszczu Gdańskim. Ciało pułkownika Dąbka spoczywa na cmentarzu w Gdyni Redłowie wraz z 564 żołnierzami 1 i 2 morskiego pułku strzelców, batalionów ON oraz innymi ochotnikami, uczestnikami wojny obronnej 1939 r.
pk, rg
- Przed wojną mieszkali tu raczej średnio zamożni, a nawet hodujący tu w przydomowych ogródkach drób domowy, trzodę itd. mówi elbląski historyk Lech Słodownik.
W XIX wieku nazwę ulicy Gwiezdnej zmieniono. - Niemiecka nazwa "Hochstrasse" nawiązywała do jej położenia. Dlatego też zapewne nazwę niemiecką przetłumaczono dosłownie po wojnie i była to ulica Wysoka dodaje Lech Słodownik. Dopiero w późniejszych latach zdecydowano się na to, by jej patronem został pułkownik Stanisław Dąbek.
- Przed 1945 r. na miejscu gdzie dzisiaj jest Centrum Handlowe Ogrody - przy Hochstrasse i Benkensteinerstrasse (dzisiejsza Ogólna) - znajdowały się ogródki działkowe robotników zatrudnionych w Stoczni Schichaua - opowiada Lech Słodownik. - Przy dzisiejszym rynku znajdował się Cmentarz Północny (Nordfriedhof), gdzie w masowych grobach chowano w 1945 r. poległych w mieście Niemców i zmarłych na tyfus i z wycieńczenia. Erygowana tablica w języku polskim i niemieckim o tym przypomina - dodaje elbląski historyk.
Kolorytu historii tej ulicy dodają wspomnienia elblążan, którzy pamiętają poranny stukot kopyt końskich i widok pędzonych przez rolników krów, którzy szli na targ znajdujący się dawniej między ulicą Gwiezdną a Brzozową. Dzisiaj jedynym miejskim targowiskiem jest "rynek", który do dzisiaj cieszy się dużą popularnością, szczególnie wśród starszych mieszkańców.
Znaczenie ulicy płk. Dąbka wzrosło wraz z budową osiedli Zawada i Nad Jarem. W 1988 roku rozpoczęła budowa drugiej nitki ulicy, inwestycję zakończono w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Z roku na rok przybywało też sklepów, punktów handlowych i usługowych. W latach 90. swoją halę postawili elbląscy kupcy, a w 2002 roku otwarto przy ul. płk. Dąbka Centrum Handlowe Ogrody z pierwszym w mieście hipermarketem. Powstało w miejscu dawnych ogrodów działkowych, na których w latach 80. miały stanąć wieżowce! Rozpoczęto wtedy nawet budowę dwóch bloków, ale przerwano ją po postawieniu fundamentów. Straszyły aż do początku XXI wieku.
Od pięciu lat wzdłuż całej ulicy płk. Dąbka kursują elbląskie tramwaje, dzięki czemu znacznie skrócił się czas podróżowania miejską komunikacją z osiedlowych sypialni do centrum.
Dzisiaj ta ulica jest najdłuższą arterią Elbląga. Może być jeszcze dłuższa, pod warunkiem że budowanej właśnie drodze na Modrzewinę także będzie patronował pułkownik Dąbek.
pk
Kim był Stanisław Dąbek?
Od kilkunastu lat przy placu Jagiellończyka znajduje się obelisk z pamiątkową tablicą poświęconą Stanisławowi Dąbkowi. Postaci wielce zasłużonej dla Polski, której tragiczne losy nie są powszechnie znane. Niewiele osób też wie, że pułkownik Stanisław Dąbek został w latach 60. awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady, a dokonał tego prezydent RP na uchodźstwie. Dopiero w 1993 r. tę nominację potwierdził już w wolnej Polsce prezydent Lech Wałęsa. Tymczasem elbląska ulica nadal nosi imię pułkownika, a nie generała Dąbka...
Stanisław Dąbek urodził się w Nisku 28 marca 1892 r. W 1911 zdał maturę gimnazjalną i zapisał się na wydział prawa we Lwowie, objął też posadę nauczyciela w Bóbrce koło Lwowa. Po wybuchu I wojny światowej powołany został w 1914 r. do służby wojskowej w austriackim 34. pułku strzelców w Jarosławiu. Ukończył szkołę oficerów rezerwy w Baring i trafił, w stopniu poporucznika, na front. Brał udział walkach na froncie włoskim. W październiku 1918 r. został kapitanem, w czerwcu 1919 r. awansowany do stopnia majora. W latach międzywojennych służył na Lubelszczyźnie (w 1924 r. został awansowany na stopień podpułkownika).
23 lipca 1939 r. objął dowództwo Morskiej Brygady Obrony Narodowej. Po wybuchu wojny został dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża, kierował obroną Kępy Oksywskiej, ostatniego punktu oporu przed hitlerowcami na Wybrzeżu. Wojska niemieckie miały co najmniej trzykrotną przewagę liczbową i wielokrotną przewagę ogniową. 19 września, po siedmiu dniach walk, wobec braku amunicji artyleryjskiej, olbrzymich strat ludzkich i kompletnego wyczerpania obrońców, Dąbek popełnił samobójstwo, strzelając sobie w usta.
Pułkownik Stanisław Dąbek przeszedł do legendy jako uosobienie i wzór żołnierskiego męstwa, wytrwania i poświęcenia. Został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu II klasy. Jest patronem czterech szkół, a jego imię przybrały dwa hufce harcerskie w Łodzi i Pruszczu Gdańskim. Ciało pułkownika Dąbka spoczywa na cmentarzu w Gdyni Redłowie wraz z 564 żołnierzami 1 i 2 morskiego pułku strzelców, batalionów ON oraz innymi ochotnikami, uczestnikami wojny obronnej 1939 r.
pk, rg
Komentarze
0 
Dodaj swój komentarz